Web Sitesi Yaptırmak: Teklif Alırken Sorulacak 15 Soru

Özetle

• Teklifleri karşılaştırmadan önce işletmenizin hedefini ve gerekli sayfaları belirleyin.
• Alan adı, site dosyaları ve yönetici erişiminin kime ait olacağını yazılı sorun.
• Mobil kullanım, içerik, güvenlik, yedekleme ve bakımın kapsamını ayrı ayrı netleştirin.
• Arama görünürlüğü için garanti değil, yapılacak somut işleri ve ölçüm yöntemini isteyin.
• Ödemeyi, onay adımlarını, teslim ölçütlerini ve destek sınırlarını sözleşmeye yazdırın.

Web sitesi yaptırmak için teklif almadan önce ne hazırlamalısınız?

Teklif istemeden önce sitenin hangi işi yapmasını beklediğinizi bir cümleyle yazın. Örneğin, “yakınımdaki müşteriler telefon etsin”, “klinikteki hizmetleri ve çalışma saatlerini görsün” ya da “ürünlerimi çevrim içi satın alsın.” Bu hedef, gerekli sayfaları ve işlevleri belirler; hedef açıklanmadan gelen teklifler aynı işi tarif etmiyor olabilir.

Son olarak, sitenin yalnızca tanıtım yapıp yapmayacağını veya randevu, başvuru, ödeme gibi işlem alıp almayacağını belirtin. Ziyaretçiden bilgi alan bir form, yalnızca telefon numaranızı gösteren bir sayfadan farklı sorumluluklar doğurabilir. Bu ayrım, hem teklifin kapsamını hem de içerik ve gizlilik düzenlemelerini etkiler.

Teklifleri hangi kalemler üzerinden karşılaştırmalısınız?

Toplam tutarı tek başına karşılaştırmak yanıltıcıdır: teklifler farklı sayıda sayfa, içerik, işlev ve teslim sonrası hizmet içerebilir. Önce her teklif için aynı kalemleri yan yana yazın; boş bırakılmış veya “sonra konuşuruz” denmiş alanları da görünür hale getirin.

Bu tabloyu her sağlayıcı için doldurun. Birinde “SEO dahil” yazıyorsa bunun hangi sayfa başlıklarını düzenlemek, hangi teknik kontrolleri yapmak veya hangi raporu sunmak anlamına geldiğini sorun. Diğerinde “mobil uyumlu” ifadesi varsa telefon ekranında hangi sayfa ve işlevlerin test edileceğini öğrenin. Aynı kelimenin farklı iş kapsamlarına karşılık gelmesine izin vermeyin.

Teklif Alırken Sorulacak 15 Soru

Aşağıdaki soruları görüşmede tek tek sorun ve yanıtları teklife ya da sözleşmeye yazdırın. Sözlü yanıt yardımcı olabilir; fakat teslimde neyin kontrol edileceğini belirleyen şey, kapsamın açıkça yazılmasıdır.

1. Bu site hangi müşteri ihtiyacını karşılamak üzere tasarlanacak?

Sağlayıcıdan önce işletmenizin hedef kitlesini ve sitenin öncelikli işini kendi cümleleriyle anlatmasını isteyin. Yanıt sadece “modern ve güzel bir site” ise, müşteri açısından ölçülebilir bir amaç henüz tarif edilmemiştir.

Yerel işletmede müşteri çoğu zaman hizmeti, konumu, çalışma saatini ve iletişim yolunu arar. Bunların hangisinin ana sayfada, hangisinin ayrı sayfada bulunacağı kararlaştırılmalı. Örneğin, telefonla randevu alıyorsanız görünür bir arama bağlantısı önemli olabilir; çevrim içi rezervasyon gerekiyorsa bu ayrı bir işlev ve bakım konusu olarak ele alınmalıdır.

2. Hangi sayfalar ve hangi içerikler teklife dahil?

Teklifte sayfaların adını ve her sayfanın neyi anlatacağını ayrı ayrı yazdırın. “Kurumsal site” veya “beş sayfa” gibi ifadeler tek başına yeterli değildir; çünkü sayfa sayısı, hizmetlerin ve müşterilerin ihtiyaçlarını karşılayıp karşılamadığını göstermez.

Her sayfada metni kimin yazacağını, fotoğrafı kimin sağlayacağını, düzeltme talebinin nasıl verileceğini ve içerik onayının kimden alınacağını sorun. İşletme sahibi olarak hizmetlerin teknik ayrıntısını siz bilirsiniz; ancak bu bilgiyi ziyaretçinin anlayacağı metne dönüştürmenin kapsamda olup olmadığını netleştirmek gerekir. Metin size bırakılıyorsa, teslimden önce hangi biçimde ve ne zaman iletileceği de belirlenmelidir.

Mevcut sitedeki sayfalar taşınacaksa, eski bağlantıların ve içeriklerin ne olacağını sorun. İçerik kaldırılacaksa bunun ziyaretçi ve arama motoru açısından sonucu değerlendirilmelidir. Yeni sitede bulunmasını istediğiniz her sayfayı teklif ekinde listelemek, “bu sayfa dahil sanıyordum” anlaşmazlığını azaltır.

3. Telefon ekranında hangi parçalar gerçekten çalışacak?

Mobil uyumlu denmesi, yalnızca sayfanın telefona sığması değil, ziyaretçinin arama, menü ve form gibi temel işleri telefonda tamamlayabilmesidir. Teklifte hangi ekranlarda ve hangi işlevlerle kontrol yapılacağını sorun; teslim öncesi kendi telefonunuzla da test edin.

Özellikle telefon numarasına dokununca arama ekranının açılmasını, menünün parmakla kullanılmasını, adresin haritada bulunmasını ve form alanlarının rahatça doldurulmasını deneyin. Uzun metin taşmış mı, sabit bir pencere içeriği kapatıyor mu, görseller geç yüklenince düğme yer değiştiriyor mu diye bakın. Bunlar yalnızca estetik ayrıntı değil; müşterinin size ulaşmasını engelleyebilir.

4. Alan adı ve site dosyalarının sahibi kim olacak?

Alan adı ve site hesabının işletmenizin kontrolünde olması, sağlayıcıyla çalışma bittiğinde sitenizi yönetebilmenizi kolaylaştırır. Alan adının kimin adına kaydedileceğini, kayıt hesabına kimin erişeceğini ve sitenin başka bir sağlayıcıya taşınması gerekirse hangi dosya ve bilgilerin teslim edileceğini sorun.

Alan adı işletmenizin değil sağlayıcının hesabına kaydedilirse, ileride erişim veya devir sürecinde sorun çıkabilir. Teklifte işletme adına kayıt, hesap erişimi ve yenileme bildirimlerinin kime gideceği açıkça yer alsın. Şirket e-posta adresi, fatura bilgileri ve kayıt iletişim bilgileri güncel tutulmalı; parolalar kişisel mesajlaşma kanallarında gelişigüzel paylaşılmamalıdır.

5. Siteyi sonradan kendim güncelleyebilir miyim?

Evet, ancak bunun için sitenin nasıl düzenleneceğini ve hangi değişikliklerin ek ücret gerektireceğini öğrenmeniz gerekir. CMS, yani içerik yönetim sistemi, sayfa metni veya fotoğrafı gibi içerikleri yönetmeye yarayan arayüzdür; sağlayıcının hangi alanları bu arayüzden değiştirebileceğinizi gösterebilmesi gerekir.

Yayın öncesinde kısa bir eğitim veya yazılı yönerge verilip verilmeyeceğini sorun. Çalışma saatini, hizmet açıklamasını veya fotoğrafı değiştirmek için sağlayıcıya bağımlı kalıp kalmayacağınız teklifin toplam işleyişini etkiler. Diğer yandan, tasarımın ana yapısını değiştirmenin içerik güncellemesiyle aynı şey olmadığını da netleştirin.

Yönetici hesabının size teslim edilmesi kadar, bu hesabı nasıl güvenle kullanacağınız da önemlidir. Personel değiştiğinde erişimin nasıl kaldırılacağını, birden fazla kullanıcının ayrı hesabı olup olmadığını ve yanlışlıkla silinen içeriğin geri alınıp alınamayacağını sorun. İhtiyacınız yalnızca ara sıra fiyat veya saat güncellemekse bunu görüşmede söyleyin; gereksiz karmaşık bir yönetim düzeni istemediğinizi belirtin.

6. Teklifte yazan “bakım” ve “destek” tam olarak neyi kapsıyor?

Bakım ve destek ifadeleri kendiliğinden belirli bir hizmet anlamına gelmez; hangi talebin karşılanacağını, hangi kanalın kullanılacağını ve hangi işlerin ayrı değerlendirileceğini yazılı öğrenin. Bir metindeki yazım hatasını düzeltmek, yeni sayfa eklemek ve sitenin teknik bir sorununu çözmek aynı iş olmayabilir.

Teklifte destek süresi, başvuru yöntemi, çalışma zamanları ve hizmet sınırı açıklansın. Bir sorun bildirdiğinizde kimin yanıt vereceği ve acil durumda nasıl ulaşacağınız da önemlidir. “Sınırsız destek” gibi bir ifade varsa bunun sınırsız biçimde hangi işleri kapsadığını örnek üzerinden sorun; yeni işlev geliştirme ya da yeni içerik hazırlama bu kapsama girmeyebilir.

Yayından sonra güncellenmesi gereken bir hizmet listesi veya çalışma saati olabilir. Bu değişiklikleri sizin yapmanız bekleniyorsa yönetim eğitimi; sağlayıcının yapması bekleniyorsa talep süreci ve ücretlendirme açıklanmalıdır. Teklifte bakımın ne zaman başladığını ve hangi sorumluluğu size bıraktığını da belirginleştirin.

7. Güvenlik, SSL ve yedekleme konusunda ne teslim edilecek?

SSL, ziyaretçi ile site arasındaki bağlantıyı şifreleyen ve tarayıcıda güvenli bağlantı işareti görünmesine yardımcı olan teknolojidir. Sağlayıcıdan bunun kurulumunun, yenilemesinin ve arızasında yapılacak işlemin kimin sorumluluğunda olduğunu öğrenin.

Yedekleme, sitenin içeriğinin ve dosyalarının gerektiğinde geri yüklenebilmesi için kopyasının tutulmasıdır. “Yedek alıyoruz” denmesi tek başına yeterli değildir: neyin yedeklendiğini, kopyaya kimin eriştiğini, geri yükleme isteğinin nasıl yapılacağını ve bu iş için ayrıca ödeme olup olmadığını sorun. Bir sitenin yedeği varmış gibi görünmesi, geri yüklemenin denenmiş olduğu anlamına gelmeyebilir.

8. Arama motorlarında görünürlük için hangi işler yapılacak?

SEO, sitenin arama motorlarının anlayabileceği biçimde düzenlenmesi ve ilgili aramalarda bulunmasına yardımcı olan çalışmalardır; belirli bir sıralama garantisi değildir. “Google’da ilk sıraya çıkarız” sözü yerine hangi sayfa başlıklarının, içeriklerin, bağlantıların ve teknik ayarların hazırlanacağını sorun.

9. Sayfa hızını ve kullanım kalitesini nasıl kontrol edeceksiniz?

Sayfa hızını yalnızca bir puanla değerlendirmeyin; müşteri hizmet bilgisini görebiliyor ve düğmelere sorunsuz basabiliyor mu diye de bakın. Core Web Vitals, yüklenme, etkileşim ve sayfa düzeninin kararlılığı gibi kullanıcı deneyimi ölçülerinin adıdır.

10. Fotoğraf ve metinleri kim hazırlayacak, kullanım hakları nasıl çözülecek?

Metin ve görsellerin kim tarafından hazırlanacağını, size ait olmayan görsellerin kullanım hakkının nasıl kontrol edileceğini sorun. İnternette bulunabilen bir fotoğrafı işletme sitesinde kullanma izni olduğu varsayılamaz; kaynağı ve kullanım koşulu belirsiz görsel ileride kaldırılmak zorunda kalabilir.

Sağlayıcı içerik hazırlıyorsa, hizmet bilgilerinin ve işletme iddialarının sizin tarafınızdan doğrulanması gerekir. Hekim, usta, ürün veya hizmet hakkında yanlış bilgi yayınlanması hem müşteriyi yanıltabilir hem de düzeltme işini doğurabilir. Metinler hazırlandığında son onayın kim tarafından verileceğini ve kaç kez düzeltme yapılabileceğini sınırıyla birlikte sözleşmede arayın.

Fotoğraflar gerçek işletmeyi gösteriyorsa müşterinin kişisel verisi veya çalışanların görüntüsü de gündeme gelebilir. Yayın iznini ve kullanım amacını işletme içinde kontrol edin. Görsellerin boyutlandırılması ve alternatif metin gibi erişilebilirlik ayrıntılarının kapsamda olup olmadığını da sorun; bunlar otomatik olarak her teklife dahil olmayabilir.

11. İletişim formu hangi bilgileri toplayacak ve bu bilgiler nereye gidecek?

Formda yalnızca talebi yanıtlamak için gereken bilgileri isteyin; formun hangi e-posta hesabına ulaşacağını ve başvurulara kimin erişeceğini teklif aşamasında netleştirin. Fazla alan eklemek müşterinin doldurmasını zorlaştırabilir ve işletmenin gereksiz kişisel veri toplamasına yol açabilir.

12. Randevu, harita veya ödeme gibi ek işlevler hangi koşullarda çalışacak?

Ek işlevin adını söylemek yetmez; ziyaretçinin bu işlevle hangi adımları tamamlayacağını ve arka planda hangi hesabın kullanılacağını öğrenin. Harita bağlantısı, çevrim içi randevu ve ödeme alma farklı kurulum, yetkilendirme ve destek ihtiyaçlarına sahiptir.

Randevu işlevi isteniyorsa çalışma saatleri, müsaitlik bilgisini kimin güncelleyeceği, iptal taleplerinin nasıl ele alınacağı ve bildirimlerin nereye gideceği sorulmalıdır. Formla “randevu talebi” toplamak, takvime otomatik ve kesin rezervasyon yapmakla aynı değildir. Teklifin bu ayrımı açıkça anlatması gerekir.

13. İş takvimi, onay aşamaları ve gecikme durumunda ne olacak?

İşin hangi adımlarla ilerleyeceğini ve sizden hangi içerik ya da onayın beklendiğini yazılı isteyin. Takvimde yalnızca “teslim tarihi” bulunması yeterli değildir; tasarım, içerik, test ve yayın öncesi onay adımları anlaşılmalıdır.

Takvimin hangi koşullara bağlı olduğunu da sorun. Örneğin, işletme metin ve fotoğraflarını geç gönderirse sonraki adım etkilenebilir; sağlayıcı bir taslak gönderdiğinde yanıt için beklenen süreç de iş planını değiştirir. Böyle bir gecikmede takvimin nasıl güncelleneceği ve iki tarafın hangi sorumluluğu taşıdığı net olmalıdır.

Her onay aşamasında ne göreceğinizi belirtin: taslak sayfa mı, telefonda çalışan bağlantı mı, yoksa içerik yerleştirilmiş son sürüm mü? Geri bildirimleri tek bir kişi üzerinden ve toplu iletmek tekrarları azaltır. Anlaşmazlık çıkmaması için onayın hangi biçimde verileceğini, kapsam değişikliğinin nasıl onaylanacağını ve ek taleplerin nasıl fiyatlandırılacağını sözleşmeye ekletin; burada tutar değil, hesaplama ve onay yöntemi önemlidir.

14. Yayına çıkmadan önce hangi kontroller yapılacak?

Yayına çıkış, sitenin internette görünür olmasıdır; bu adımdan önce temel sayfaların ve ziyaretçi yollarının kontrol edileceğini yazılı sorun. Kontrol listesi yalnızca ana sayfaya bakmamalı; hizmet, iletişim ve form gibi işletmenizin işini taşıyan bölümleri de kapsamalıdır.

Sayfa başlıklarını, telefon ve adres bilgisini, çalışma saatlerini, harita bağlantısını ve formun doğru e-posta hesabına ulaşıp ulaşmadığını test edin. Telefonda menüyü açın, bir arama bağlantısına basın ve formu deneme bilgisiyle gönderin. Test için gerçek müşteri verisi kullanmayın. Hatalı ya da eksik bilgi görürseniz yayın onayından önce düzeltme talep edin.

Ödeme veya randevu işlevi varsa, iş akışının her aşaması ayrıca denenmelidir: ziyaretçinin talebi gönderdiği, işletmenin bildirim aldığı ve müşterinin sonraki adımı anladığı doğrulanmalıdır. Yayımdan sonra ortaya çıkan hata ile kapsam dışı yeni istek farklıdır; ikisinin nasıl ele alınacağını teslim koşullarında önceden yazın.

15. Siteyi teslim aldığımda hangi erişimler ve belgeler bana verilecek?

Teslimi yalnızca sitenin açılması olarak görmeyin; yönetici hesabı, alan adı erişimi, barındırma bilgisi, yedekleme açıklaması ve kullanım yönergesinin kime verileceğini sorun. Bu bilgilerin teslim edileceği yöntem ve teslimin tamamlandığını nasıl doğrulayacağınız baştan belirlenmelidir.

İşletmenizin adına açılmış hesaplara erişebildiğinizi kendiniz kontrol edin. Bir yönetici hesabının çalışması, alan adı kaydının da sizin kontrolünüzde olduğunu tek başına göstermez. Alan adı, e-posta, yönetim paneli ve varsa harici hizmetler için ayrı erişimlerin hangilerinin bulunduğunu listeletin.

Son olarak, teslim sonrası değişiklik yapma veya başka sağlayıcıya geçme ihtimalinizi konuşun. Siteyi taşıma için hangi dosyalar, içerikler ve teknik bilgiler sağlanabilir; mevcut sağlayıcının hangi hizmetleri olmadan site çalışmayabilir? Bu sorular, sağlayıcıyla ilişkiniz iyi giderken sorulursa devir anındaki belirsizlikleri azaltır. Teslim kontrolünü tamamlamadan son onayı vermeyin.

Hangi maliyet kalemlerini ayrı ayrı hesaplamalısınız?

Teklifte bir toplam tutar görünse bile, bunun hangi işlerin karşılığı olduğunu anlayabilmek için kalemleri ayırın. Tasarım ve kurulumun yanında alan adı kaydı, hosting, içerik hazırlığı, ücretli araçlar, bakım ve sonradan istenen değişiklikler farklı dönemlerde maliyet çıkarabilir. Burada amaç bir piyasa fiyatı tahmin etmek değil, tekliflerin aynı kapsamı içerip içermediğini görmektir.

Aşağıdaki tabloda kalemlerin her teklif için nasıl inceleneceği yer alıyor. “Dahil” yazan bir kalemin yenileme döneminde de dahil olup olmadığını ayrıca sorun. Kimi işlerin başlangıçta yapılması, kimi hizmetlerin devam eden yenilemelere bağlı olması mümkündür; teklifte dönem ve sorumluluk açık değilse yazılı açıklama isteyin.

Site-maliyet hesaplayıcısına tekliflerdeki kurulum ve devam eden gider kalemlerini girerek hangi teklifin hangi kalemleri kapsadığını karşılaştırabilirsiniz.

Hesaplayıcının sonucu, teklif metnindeki belirsizlikleri çözmez. Bir satırda neyin dahil olduğu belli değilse sağlayıcıdan açıklama alın; örneğin bakım ifadesini, yenileme koşulunu ve ek işlevlerin sorumluluğunu yazılı olarak netleştirin. Sonra aynı kapsamla karşılaştırma yapın.

Belirsiz tekliflerde hangi işaretleri aramalısınız?

Teklifteki belirsiz ifadeleri “kötü sağlayıcı” kanıtı olarak değil, açıklama istemeniz gereken noktalar olarak görün. Yanıt verilmeden karar verirseniz, teslimde beklentiyle kapsamın farklı olduğunu fark edebilirsiniz.

Örneğin “her şey dahil” ifadesi içerik yazımı, yeni fotoğraf çekimi, randevu sistemi veya sürekli bakımın da dahil olduğu anlamına gelmeyebilir. Sağlayıcıdan bir örnek üzerinden yanıt isteyin: “Çalışma saatimi değiştirmek istediğimde ne yapacağım?” ve “Yeni bir hizmet sayfası eklersem bu mevcut kapsama giriyor mu?” gibi. Somut yanıt, genel vaatlerden daha kullanışlıdır.

Teklifin kısa olması kendi başına sorun değildir; önemli olan işin ve sınırlarının anlaşılır olmasıdır. Yanıtlar sözlü kalıyorsa, görüşme sonrasında e-posta ile yazılı teyit isteyin. Sözleşmede farklı bir kapsam varsa, ödeme yapmadan önce hangi belgenin geçerli olacağını ve teklif eklerinin sözleşmeye dahil edilip edilmediğini sorun.

Yapım sürecini nasıl kontrol edebilirsiniz?

İşi aşamalara bölmek, işletme sahibi olarak ne zaman neyi kontrol edeceğinizi gösterir. Her aşama için sizden beklenen girdi ve sizin onaylayacağınız çıktıyı belirleyin; böylece gecikme veya yanlış anlama halinde sorunun nerede başladığı daha kolay anlaşılır.

İşletme sahibi olarak her teknik kararı kendiniz vermek zorunda değilsiniz. Ancak hangi hizmetlerin ve bilgilerin işletmenize ait olduğunu, hangilerini sağlayıcının yönettiğini anlamanız gerekir. Örneğin, siteyi düzenleyebilmek için yönetici erişimi alabilirken sunucu ayarlarını sağlayıcı yönetiyor olabilir; bu durumda sağlayıcının değişmesiyle hangi işlerin etkileneceğini önceden sorun.

Geri bildirim verirken “daha güzel olsun” yerine gözlem yazın: “Telefon numarası ana sayfada görünmüyor”, “adres eski” veya “form gönderildikten sonra ne olacağı anlaşılmıyor.” Bu tür notlar hem düzeltmeyi hem de tamamlandığını doğrulamayı kolaylaştırır. İşletmenizin vereceği onay, hizmet bilgisinin doğruluğu ve yasal metinlerin uygunluğu gibi konuları da kapsamalıdır.

Hangi yasal ve işletme bilgileri gözden kaçmamalı?

İşletmenin kim olduğu ve müşterinin nasıl ulaşacağı sitede açıkça bulunmalıdır; e-ticaret veya hizmet sunumuyla ilgili yükümlülükler iş modeline göre değerlendirilmelidir. Bu nedenle teklif kapsamında işletme adı, adres, iletişim bilgileri ve gerekiyorsa işlem koşullarının hangi sayfalarda gösterileceğini sorun.

6563 sayılı Kanun ve ilgili tüketici mevzuatı, faaliyet türüne göre dikkate alınması gereken kurallar içerir. Burada her iş modeli için hukuki sonuç çıkarmak doğru olmaz; resmî metinleri inceleyin ve işletmenizin durumuna göre hukuk uzmanından görüş alın. İşletme kimliğinin ve iletişim bilgisinin sitede yer alacağını sözleşmede belirtmek, içeriğin doğruluğu sorumluluğunu kendiliğinden sağlayıcıya devretmez.

Form, çevrim içi randevu veya başka bir işlevle kişisel veri işliyorsanız KVKK yükümlülükleri doğabilir. Hangi veriyi, hangi amaçla, ne kadar süreyle ve kimlerin erişebileceği gibi konular iş akışınıza bağlıdır. Sağlayıcıdan teknik olarak verilerin nereye iletildiğini öğrenin; hukuki metinlerin hazırlanmasını ve uygunluğunu ayrıca uzmanla değerlendirin. Gizlilik metninin sitede bulunması tek başına bütün yükümlülüklerin karşılandığını göstermez.

İşletme adresi, telefon numarası, çalışma saati ve hizmet açıklaması yayınlanmadan önce işletme içinde kontrol edilmelidir. Bilgi değiştiğinde kimin güncelleyeceğini belirleyin. Müşteri yanlış adrese giderse veya kapalı saatte ararsa, sitenin tasarımı ne kadar iyi olursa olsun temel amaç yerine gelmez.

Kaynaklar

Sık sorulan sorular